Bakterie żywiące się metanem, KUL

1/5

Kacper Sulowski

"KUL ujarzmi wybuchy metanu", "Bakterie szansą na wyeliminowanie metanu z kopalń" - zapowiadały w 2006 r. nagłówki gazet, kiedy naukowcy z Katedry Biochemii i Chemii Środowiska KUL podzielili się wynikami swoich badań. Zauważyli, że w kopalni węgla kamiennego w Bogdance jeszcze nigdy stężenie metanu nie osiągnęło stanu alarmowego. Odkryli, że tym gazem żywią się występujące tam bakterie. Naukowcy znaleźli ich szczepy także na Śląsku.

Wybuchy metanu oraz pożary powstałe od zapalonego metanu należą do najczęstszych naturalnych przyczyn katastrof górniczych w Polsce. Ostatnia z nich miała miejsce w 2014 r. w Kopalni Węgla Kamiennego Mysłowice-Wesoła na Śląsku, gdzie w wyniku wybuchu metanu zginęło pięć osób. Obecność bakterii metanotroficznych w kopalni w Bogdance powodowała, że do podobnej tragedii nigdy na Lubelszczyźnie nie doszło.

Badania nad bakteriami metanotroficznymi prowadził zespół pod kierownictwem prof. Zofii Stępniewskiej. Naukowcy zbudowali specjalne biofiltry, które redukują stężenie metanu w kopalniach. Urządzenia pozytywnie przeszły wstępne testy, ale na tym się skończyło.

- W procesie wdrażania wynalazku, który m.in. polega na testowaniu produktu w warunkach kopalnianych, napotkaliśmy na wiele trudności. W Polsce nie ma do niego sprzyjających okoliczności. Są bariery finansowe. Kiedy powstaje wynalazek, nie bardzo wiadomo, kto ma go wspierać. Inwestorzy boją się podjąć ryzyko, nie wiedząc, czy na dany produkt będą chętni - wyjaśnia prof. Zofia Stępniewska.

Badania nad bakteriami metanotroficznymi doprowadziły zespół prof. Stępniewskiej do innych ważnych odkryć. Jednym z nich była ektoina. To skomplikowany i rzadko występujący w przyrodzie aminokwas, którego chemiczne wytworzenie jest bardzo kosztowne - obecna cena tego związku na rynku przewyższa cenę złota. Ektoina może służyć m.in. jako element kremów odmładzających, chroniąc komórki przed wysychaniem i czynnikami zewnętrznymi. Zapobiega procesom fotostarzenia i może być używana przy leczeniu nowotworów. Pracownicy Instytutu Biotechnologii KUL odkryli ten związek w komórkach badanych przez siebie bakterii i opracowali przełomową, tańszą metodę jego produkcji.

- Kilka firm wyraża zainteresowanie wdrożeniem tej metody. Może za jakiś czas do tego dojdzie - dodaje prof. Stępniewska.

Bakterie wyizolowane ze skał przywęglowych posłużyły także do wypracowania nowego sposobu wytwarzania bioplastiku, który może być stosowany w medycynie i do produkcji biodegradowalnych opakowań.

Oba wynalazki naukowców z KUL zostały opatentowane.

Wszystkie zdjęcia
  • Bakterie żywiące się metanem, KUL
  • Antygen malarii, UMCS
  • Inspektor, Politechnika Lubelska