Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Książka „Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski” pod redakcją prof. Barbary Engelking i prof. Jana Grabowskiego to dwutomowe wydawnictwo będące podsumowaniem kilkuletniego projektu badawczego realizowanego przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów pt. „Strategie przetrwania Żydów podczas okupacji w Generalnym Gubernatorstwie, 1942-1945. Studium wybranych powiatów”. Autorami rozdziałów są: Tomasz Frydel, Jan Grabowski, Dariusz Libionka, Dagmara Swałtek-Niewińska, Karolina Panz, Alina Skibińska, Jean Charles Szurek i Anna Zapalec.

W sobotę o godz. 17 w Sali Czarnej Teatru NN przy ul. Grodzkiej 21 w Lublinie zapraszamy na spotkanie z dwójką autorów Aliną Skibińską i Dariuszem Libionką. Spotkanie poprowadzi Adam Kopciowski.

Szacuje się, że na terenie Polski próbowało się ukryć 200-300 tys. Żydów. Przeżyło 40-50 tys.

„Szanse przeżycia ukrywających się Żydów ograniczały głód, zimno, wyczerpanie, choroby, strach, utrata nadziei i woli przeżycia. Ale największym zagrożeniem byli ludzie” – pisze Anna Bikont w recenzji książki, która ukazała się niedawno w "Gazecie Wyborczej"

Jedną z najważniejszych konkluzji wynikających z kilku lat badań „żydowskich strategii przetrwania” jest bogactwo obserwacji dotyczących stopnia przedsiębiorczości, własnej inicjatywy Żydów w obliczu Zagłady. Uderzają determinacja, mobilność, odwaga, z jaką ofiary podjęły walkę o życie własne oraz najbliższych. Z chwilą rozpoczęcia akcji likwidacyjnych, kiedy mało kto mógł żywić nadal jakiekolwiek złudzenia co do ostatecznych celów polityki niemieckiej, Żydzi zintensyfikowali desperacką walkę o przetrwanie. Z jednej strony w domach oraz pod domami budowano schowki i bunkry, a w podwójnych ścianach i na strychach urządzano przemyślne kryjówki. Z drugiej – nawiązywano kontakty ze stroną aryjską, których celem było znalezienie pomocy i kryjówki.

We wszystkich zbadanych powiatach najwięcej Żydów szukało pomocy nie w miasteczkach, ale w pobliskich wsiach – w domach swoich sąsiadów. Możliwość przetrwania w ogromnym stopniu zależała od chęci pomocy tychże sąsiadów – chrześcijan, od tego, czy byli w stanie przełamać strach wobec zagrożenia, jakie stanowili dla wspólnoty wiejskiej ukrywający się Żydzi. Nie sprzyjały temu obowiązujące normy grupowe, obecny wszędzie antysemityzm ani mechanizmy konformizmu społecznego. Tym bardziej podziwiać należy tych, którzy potrafili przeciwstawić się nie tylko niemieckim przepisom prawnym, lecz także pisanym i niepisanym regułom życia grupowego” – czytamy na stronie internetowej wydawcy książki.

Zdaniem Anny Bikont autorów „Dalej jest noc...” łączy rzadki dzisiaj (i wtedy) dar empatii dla żydowskich ofiar. „Wydobywają z zapomnienia okruchy ich życia i śmierci. Jak ten o pani Mendlowej wykrytej w kryjówce w kolonii Sieniewicze w gminie Drohiczyn z siostrą i piątką małych dzieci. Żandarmi niemieccy wyprowadzili ich za stodołę i rozstrzelali. „Mendlowa przed egzekucją okryła dzieci kocem”.

Spotkanie organizuje Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” wspólnie z Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN oraz „Gazetą Wyborczą”. W trakcie wydarzenie będzie możliwość zakupu książki.

Termin: 26 maja, godz. 17, Teatr NN ul. Grodzka 21

Książka dostępna jest w formie ebooka w Publio.pl >>

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.