Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Na początku maja powstało Centrum Badań Zmian Klimatu i Środowiska (CeReClimEn - Centre for Climate Change and Environment Research), jedyna w kraju jednostka tego typu. CeReClimEn działa w innowacyjnym Ecotech-Complex UMCS – nowoczesnym centrum badawczym wyposażonym w unikalną, nie tylko w skali kraju, aparaturę naukowo-badawczą.

System klimatyczny Ziemi

Topniejące lodowce to efekt zmian klimatu na ZiemiTopniejące lodowce to efekt zmian klimatu na Ziemi Fot. Wojciech Zgłobicki

- Musimy wiedzieć, że zmiany klimatu to jedno z największych zagrożeń środowiskowych, społecznych i ekonomicznych, którego skutki odczuwalne są na całym świecie. Centrum skupiać będzie wiodące polskie i zagraniczne instytucje naukowe i biznesowe zainteresowane prowadzeniem wspólnych, interdyscyplinarnych badań naukowych dotyczących problematyki zmian klimatu i środowiska, a także oceny skutków przyrodniczych, społecznych i gospodarczych tych zmian oraz realizacją prac o charakterze badawczym, rozwojowym i wdrożeniowym, które będą wynikiem badań prowadzonych w tym zakresie - tłumaczy rektor UMCS prof. Radosław Dobrowolski, z wykształcenia geograf.

Topniejące lodowce to efekt zmian klimatu na ZiemiTopniejące lodowce to efekt zmian klimatu na Ziemi Fot. Wojciech Zgłobicki

Głównym założeniem Centrum CeReClimEn jest badanie procesów związanych z systemem klimatycznym Ziemi oraz sterowanymi nim zjawiskami, a oprócz tego opracowywanie skutecznych modeli adaptacji do zmian klimatu – zarówno w wymiarze środowiskowym, jak i społeczno-gospodarczym.

Topniejące lodowce to efekt zmian klimatu na ZiemiTopniejące lodowce to efekt zmian klimatu na Ziemi Fot. Wojciech Zgłobicki

Prof. Dobrowolski wyjaśnia: – Szerokie spektrum działalności CeReClimEnu obejmuje sferę naukowo-badawczą i wdrożeniową, czyli interdyscyplinarne badania podstawowe i aplikacyjne, monitoring środowiskowy, projekty wdrożeniowe. Istotna jest także kwestia społeczno-edukacyjna, czyli upowszechnianie wiedzy, projekty edukacyjne, szkolenia, organizacje eventów popularnonaukowych.

Topniejące lodowce to efekt zmian klimatu na ZiemiTopniejące lodowce to efekt zmian klimatu na Ziemi Fot. Wojciech Zgłobicki

10 agend badawczo-rozwojowych

Według władz UMCS w ramach struktury organizacyjnej Centrum planowane jest uruchomienie minimum 10 agend badawczo-rozwojowych.

– Będą one współpracować z jednostkami otoczenia zewnętrznego w kontekście komercjalizacji wyników badań i potencjalnego tworzenia nowych miejsc pracy w sektorach ukierunkowanych na efekty praktyczne projektów realizowanych w Centrum – zwraca uwagę prof. Dobrowolski.

I dodaje: – Ważną grupę osób zaangażowanych w funkcjonowanie wspomnianej jednostki stanowią eksperci – wybitni specjaliści i autorytety naukowe, reprezentujący różne obszary wiedzy, zarówno nauki ścisłe i przyrodnicze, jak i społeczne.

Węzły przesiadkowe a czyste powietrze

Prof. UMCS Zbigniew Pastuszak, prorektor ds. rozwoju i współpracy z gospodarką, kierownik Katedry Systemów Informacyjnych i Logistyki na Wydziale Ekonomicznym UMCS przedstawia przykłady współpracy naukowców CeReClimEn z otoczeniem.

– Urząd Miasta Lublin od pewnego czasu chce zachęcić mieszkańców podlubelskich gmin do zostawiania aut na budowanych właśnie węzłach przesiadkowych na peryferiach i dalszej podróży do centrum, np. autobusami, trolejbusami, ale także rowerami miejskimi czy z wykorzystaniem car sharingu. I tu widzimy m.in. zadanie dla naukowców w Centrum CeReClimEn, którzy zajmują się modelowaniem procesów logistycznych w smart city i dokładnie przebadają, w jakim stopniu po uruchomieniu całego systemu węzłów przesiadkowych poprawi się np. jakość powietrza w centrum Lublina.

Następnie tłumaczy: - Potencjalny zleceniodawca takiej usługi, np. lubelski ratusz, otrzyma odpowiedź, czy taka inwestycja będzie przynosiła zakładane efekty, a jeśli konieczne będą pogłębione badania – pracownicy CeReClimEn wspólnie ze zleceniodawcą mogą ubiegać się o pozyskanie środków zewnętrznych na prace badawczo-wdrożeniowe. Badania będą miały oczywiście szerszy wymiar. Mogą być drogowskazem np. dla innych samorządów lub firm planujących inwestycje związane z tematyką, która stanowić będzie obszar badań realizowanych w Centrum.

Jaki może być inny przykład komercjalizacji badań przeprowadzanych w Centrum CeReClimEn?

Badacze z Instytutu Nauk Biologicznych UMCS we współpracy z fachowcami z lubelskiego start-upu Nexbio oraz spółki MPWiK Lublin finalizują przygotowania projektu mającego na celu poszerzenie pilotażowego monitoringu ścieków pod kątem obecności wirusa SARS-CoV-2. Projekt będzie miał najprawdopodobniej regionalny charakter. Dzięki temu będzie można określać zagrożenia związane z wirusem na terenie wybranych miast, sposób i szybkość jego rozprzestrzeniania oraz wskazać konkretne działania, które należałoby podjąć w celu ograniczenia epidemii, ale nie w odniesieniu do całego kraju, lecz miasta, dzielnicy, ulicy lub konkretnych budynków, np. szkół lub instytucji.

Centrum CeReClimEn, dzięki supernowoczesnej aparaturze stanie się ośrodkiem badawczym, gdzie nie tylko będą realizowane badania, ale będą także trafiały różnorodne dane np. z innych miast, dzięki czemu będzie można stworzyć różnorodne mapy zagrożeń oraz proponować modele symulacyjne mające na celu ich eliminację. Do tego z pewnością okaże się przydatny ośrodek zaawansowanego modelowania komputerowego, który także powstanie w Centrum.

Jak człowiek szkodzi klimatowi

Prof. Dobrowolski zwraca uwagę, że w pracach analitycznych Centrum wykorzystywane będą m.in. najnowsze metody, narzędzia i oprogramowanie z zakresu: rekonstrukcji klimatycznych i środowiskowych, geoinformatyki, smart city, internetu rzeczy, business intelligence, wirtualnej i poszerzonej rzeczywistości, modelowania i symulacji procesów i produktów, sztucznej inteligencji czy automatyzacji procesów.

– W kontekście Centrum CeReClimEn ważna jest też popularyzacja wiedzy, czyli jej przekazanie w przystępnej formie na poziomie, np. szkoły podstawowej. Dlatego w naszej stacji naukowo-badawczej zlokalizowanej w Guciowie w otulinie Roztoczańskiego Parku Narodowego chcemy utworzyć ekspozytorium środowiska, by każdy uczeń mógł się przekonać, czym jest klimat i w jaki sposób człowiek może mu zaszkodzić – opowiada rektor UMCS.

CeReClimEn

Obecnie chęć współpracy, prowadzenia wspólnych projektów z Centrum Badań Zmian Klimatu i Środowiska UMCS zadeklarowało już ponad 50 naukowców z czołowych ośrodków w kraju, m.in. z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Łódzkiego, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Komitetu Nauk Geograficznych PAN, Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN w Warszawie, Instytutu Agrofizyki PAN w Lublinie) i zagranicy: – KU Leuven – Katholieke Universiteit Leuven (Belgia), ETH Zurich – Swiss Federal Institute of Technology in Zürich (Szwajcaria), University of Wisconsin-Milwakuee (USA).

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.